Pas op voor de eikenprocessierups

Pas op voor de eikenprocessierups

De eikenprocessierups is een rups die erg veel overlast geeft voor mens en dier. Deze rups groeit uit tot de nachtvlinder met de Latijnse naam Thaumetopoea processionea (eikenprocessievlinder of eikenprocessierupsvlinder). Deze soort komt oorspronkelijk uit Zuid-Europa. Hij was algemeen in België en sinds 1990 wordt hij ook in Nederland steeds vaker gezien, met alle overlast van dien.

De processierups is vooral in eiken te vinden. De nachtvlinder zet in augustus en september eitjes af in boomkruinen. In april en mei komen daar jonge rupsen uit. Na de derde vervelling ontwikkelen zich bij de rupsen de brandharen die de oorzaak zijn van ellende bij mens en dier. De klachten daarvan ondervinden onze huisdieren en wij meestal in de periode half mei tot eind juni.

 

Informatie over deze rups

Deze rups eet eikenbladeren vanaf het voorjaar totdat de boom net blad krijgt. Overdag zitten de rupsen knus bij elkaar tegen de stam van een eikenboom of bovenop takken. ’s Nachts is het partytime en gaan ze ‘in processie’ op zoek naar eten. Vandaar de naam. Deze rupsen hebben een zwartbruine kop en een donkergrijze rugstreep, op een verder zwartgrijs/witbehaard lijfje. De nesten zien eruit als een kluwen, bestaande uit vervellingshuid, brandharen en uitwerpselen.

Gezondheidsklachten voor mens en dier

Het zijn de brandharen van deze rupsen die gezondheidsklachten veroorzaken. De haartjes zijn 0,1-0,3 millimeter lang en elke eikenprocessierups heeft er honderdduizenden van, soms wel tot een miljoen! De pijlvormige haartjes zijn voorzien van weerhaakjes en worden ‘afgeschoten’ zodra de processierups zich bedreigd voelt.

Klachten bij honden en katten na contact met (brandhaartjes van) de eikenprocessierups

Let op onderstaande klachten bij honden en katten. Meestal verdwijnen de klachten vanzelf, maar als het niet beter gaat of zelfs erger wordt, ga dan zo snel mogelijk naar de dierenarts. Als je deze symptomen ziet en niet zeker weet of je dier in aanraking is gekomen met brandhaartjes van de rups, spoel je dier dan goed af met water. Spoel vooral ogen en bek goed uit.

Trek handschoenen aan om jezelf te beschermen tegen de brandharen,
voordat je je hond of kat gaat afspoelen! 

Symptomen

  • heftig wrijven met de poot over de snuit
  • pootjes heftig over de grond wrijven
  • kwijlen
  • moeite met slikken
  • zwaarder ademen/benauwd worden
  • zwellen van de tong/blaren in de bek
  • braken
  • mogelijk diarree
  • mogelijk lusteloosheid en koorts
  • ernstige mogelijke gevolgen bij honden en katten:
    • anafylactische shock (een acute, zeer ernstige allergische reactie op een lichaamsvreemde stof. Dit loopt dodelijk af als niet snel wordt ingegrepen. Anafylaxie treedt doorgaans op binnen 1 uur na contact met de stof)
    • necrose (afsterven) van de tong, waarna die moet worden geamputeerd. Als de tong zo ver is aangetast dat de hond of kat niet meer zal kunnen eten, moet het dier worden ingeslapen.

eikenprocessierups-nest-laag-boom-kattenherplaatsingJeuk

De haartjes zijn zó klein, dat ze gemakkelijk in de huid, luchtwegen en ogen dringen. De stoffen die van de haartjes afkomstig zijn, veroorzaken o.a. huiduitslag die erg doet denken aan een plotselinge allergische reactie: rode uitslag met zwellingen of bultjes, soms met ontstekingen. Ook kan een hond of kat last hebben van branderige ogen en geïrriteerde luchtwegen (hoesten). Koorts en algehele malaise komt ook voor. Dieren kunnen zelfs brandwonden oplopen aan de tong. De huidreactie op de brandhaartjes kan heel pijnlijk zijn. Krabben of wrijven helpt niet, de haartjes worden er alleen door versleept naar de rest van het lichaam. Maar ja, maak dat maar eens duidelijk aan je hond of kat. 🙁 Grondig afspoelen dus!

Wat kun je doen om je hond of kat niet in contact te laten komen met de brandhaartjes?

Houd je hond en kat zoveel mogelijk bij eiken uit de buurt. Houd je hond aangelijnd op plekken waarvan je niet weet of er rupsen zijn. Let extra goed op bij eikenbomen. De (gevallen) nesten liggen soms ook in de berm.

bestrijding-eikenprocessierups-kattenvoorlichting

Bestrijding van de eikenprocessierups

Bizar weetje: opgezogen rupsen kunnen (en mogen) op een veilige plek worden begraven.
De plek moet gemarkeerd worden, want die moet acht jaar (!) onaangeroerd blijven.

De rupsen doodmaken heeft geen zin. De rupsen moeten inclusief brandharen worden vernietigd. De haartjes die de rupsen onderweg verliezen, of haartjes die in een nest achterblijven, kunnen nog steeds overlast veroorzaken en door de wind overal naar toe gevoerd worden.

Er zijn verschillende bestrijdingsmethoden. Gemeenten en professionele ongediertebestrijders hebben de middelen om de rupsen op te zuigen en/of te verbranden. Doe dit nooit zelf! Staat er een ‘besmette’ boom op je eigen terrein, schakel dan een ongediertebestrijder in. Voor bomen op openbare grond kun je een melding maken bij de gemeente.

Chemisch bestrijden gebeurt ook. Bijzonder is een van de chemische bestrijdingsmiddelen met de bacterie bacillis thuringiensis var. aizawai. Die vormt in de darmen van de rups eiwitkristallen. Na ongeveer een uur komt er een gif vrij dat o.a. de kaakspieren van de rups verlamt. De rups verschrompelt langzaam en gaat na enkele dagen dood. Ook worden er wel eens feromoonvallen gebruikt. Het idee hierachter is dat de mannetjes worden weggelokt en gevangen, waardoor de volgende generatie eikenprocessierupsen aanzienlijk wordt verkleind.kluwen-eikenprocessierups-boom-kattenherplaatsing

Landelijk meldpunt

Er is ook een landelijk meldpunt van een organisatie die graag meer wil weten over de verspreiding van de eikenprocessierups door heel Nederland. Kijk hier voor de website van Civity. Er zijn ook meldingsapps voor je smartphone:

Fixi

BuitenBeter

Ben je tevreden over onze voorlichting? Steun ons GRATIS en shop bij Zooplus!